Жаңа бағдарлама Биология 9 сынып ҰМЖ Ұзақ мерзімді жоспар 2018-2019 жыл

Негізгі орта білім беру деңгейінің 9 — сыныпқа арналған

«Биология» пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасын жүзеге асыру бойынша

ұзақ мерзімді жоспар

9-сынып:

Ұзақ мерзімді жоспардың бөлімі Тақырып/Ұзақ мерзімді жоспар бөлімінің мазмұны Оқу мақсаттары. Білім алушылар білуге тиісті.
1-тоқсан
Жасушалық биология

 

Жасушаның негізгі компоненттерінің қызметтері. Жасуша құрылымдары:плазмалық мембрана, цитоплазма, ядро,  эндоплазмалық тор, жасуша орталығы, рибосомалар, Гольджи аппараты мен лизосомалар, митохондрия, пластидтер, қозғалыс органоидтары, жасушаның қосындылары.  Құрылыстары  және атқаратын қызметтері. 9.4.2.1 өсімдік және жануар жасушаларының негізгі бөліктерінің құрылысы мен қызметін түсіндіру

 

Жасушалардың сызықтық ұлғаюын есептеу. Ұлғаю, актуальды өлшемі және суреттің нақты өлшемі.  Өлшем бірліктерін СИ жүйесіне аудару (сантиметр-миллиметр-микрометр-нанометр)

Модельдеу «Микрофотографияларды пайдаланып жасушаның сызықтық ұлғаюын есептеу».

9.4.2.2 микрофотографияны қолданып, жасушалардың сызықтық ұлғаюын есептеу

 

Тірі ағзалардың көп түрлілігі.

Биосфера және экожүйе

 

 Әр түрлі түрлерді сипаттауда  бинарлық

номенклатураны  қолдану.

Зертханалық жұмыс «Анықтағыш көмегімен өсімдіктер мен жануарлар түрлерін (жергілікті регионның) анықтау».

9.1.1.1 әр түрлі түрлерді сипаттауда бинарлы номенклатураны қолдану

9.1.1.2 Өсімдіктер мен жануарлардың түрлерін ерекшелік белгілері бойынша танып білу (анықтағыш бойынша)

Популяцияның өсуінің экспоненциалды және сигмоидты қисығы. 9.3.1.1- популяция өсімінің экспоненциалдық және сигмоидтік үлгілерінің қисық сызықтарының графиктерін талдау
Экожүйедегі энергия тасымаланың тиімділігі. Энергия ағыны және қоректік тізбектер. Экологиялық пирамида түрлері. 9.3.1.2 — энергия ағымының тиімділігін есептеу

9.3.1.3 — энергия, биомасса және сандар пирамидаларын салыстыру

Табиғаттағы көміртек пен азот айналымы. Биосферадағы биохимиялық үрдістер. Топырақ пен шөгінді жыныстар түзудегі тірі ағзалардың рөлі. 9.3.1.4 азот пен көміртектің  табиғаттағы айналымының сызбасын құру
Адам қызметінің қоршаған ортаға әсері

 

Пайдалы қазбаларды өндірудің қоршаған орта мен адам денсаулығына әсері. 9.3.2.1 — Пайдалы қазбалар өндірудің және қайта өңдеудің қоршаған ортаға әсерін түсіндіру
Пестицидтердің қоршаған орта мен адам денсаулығына әсері. 9.3.2.2 — пестицидтерді пайдаланудың қоршаған орта мен адам денсаулығына әсерін түсіндіру
 жылыжай эффктісі (булану) және

озон қабатыныңжұқаруы. Дүниежүзілік мұхит деңгейінің, су мен атмосфера температурасының көтерілуінің тірі ағзаларға әсері.

9.3.2.3 — парниктік эффектінің тірі ағзаларға әсерін түсіндіру;

9.3.2.4 — озон қабатының бұзылуының себептері мен салдарын түсіндіру

Қоректену

 

Ыдырау үдерісі. Асқорыту ферменттерінің әсері. Асқорытудағы ферменттердің маңызы. Сіңіру және бөліп шығару. 9.1.2.1 адамның асқорыту жолдарындағы үдерістерді   сипаттау.

9.1.2.2 ас қорыту үдерісіндегі органикалық заттар мен сәйкесі ферменттердің арасындағы байланысты орнату

Ферменттердің әсер ету механизмі.  Ферменттің белсенді орталығы. Зертханалық жұмыс «Ферменттердің белсенділігіне әр түрлі жағдайлардың (температура, pH) әсерін зерттеу». 9.4.1.1.ферменттер механизмін оқып тану

9.1.2.3 ферменттердің белсенділігіне әр түрлі жағдайлардың (температура, pH) әсерін зерттеу

Өттің әсерінен майлардың эмульгациясы. Зертханалық жұмыс «Өттің әсерінен майлардың эмульгациялануын зерттеу». 9.1.2.4 өттің әсерінен майлардың эмульгациялануы  үдерісін  зерттеу

 

Заттар тасымалы

 

Активті және пассивті тасымалдардың ұқсастығы мен айырмашылығы. Жасуша мембранасы арқылы тасымалдану. Белсенді тасымалдану кезіндегі энергияның жұмсалуы. 9.1.3.1 активті және  пассивті  тасымалдарды салыстыру

 

Сыртқы және ішкі факторлардың транспирацияға әсері.

Зертханалық жұмыс

«Транспирация  үдерісі кезіндегі сыртқы факторларды (температура, ылғалдылық пен су буының қысымы, ауа қозғалысын) зерттеу

Зертханалық жұмыс «Ішкі факторларды: Буландыратын беттің ауданы және бұл беттік ауданның өсімдік көлеміне қатынасының  (кутикула мен лептесіктер) транспирация үдерісіне әсері».

9.1.3.2 өсімдіктердегі транспирация  үдерісінің мәнін түсіндіру

9.1.3.3 ішкі және сыртқы факторлардың транспирацияға әсерін зерттеу

 

Сыртқы факторлардың флоэмада зат тасымалына әсері: температура, ылғалдылық, жарық 9.1.3.4 — сыртқы факторлардың флоэма арқылы заттардың тасымалдануына әсерін зерттеу
2-тоқсан
Тыныс алу

 

Анаэробты және аэробты тыныс алу. Анаэробты және аэробты тыны салу үдерістерін химиялық реакция теңдеулерін қолданып қарастыру. Анаэробты және аэробты тыныс алудың тиімділіктері. 9.1.4.1 — тыныс алу реакциясының химиялық теңдеуін пайдалана отырып, анаэробты және аэробты тыныс алуды салыстыру
Аэробты, анаэробты тынысалу үдерістерімен байланысты бұлшық еттердің қажуы. Аэробты және анаэробты тынысалуға физикалық жүктемелердің әсері. 9.1.4.2 бұлшықет қажуы және аэробты, анаэробты тыныс алу үдерістері арасындағы байланысты қарастыру

 

Бөліп шығару

 

Нефронның құрылысы және қызметі. . Ультрафильтрация. Абсорбция және таңдамалы реабсорбция. Несептің құрамы. Фильтрация мен кері фильтрацияның себептері. 9.1.5.1- нефронның құрылысы мен қызметін сипаттау;

9.1.5.2 -фильтрация және несептің түзілу үрдістерін сипаттау

Бүйрек жұмысына әсер ететін факторлар: тамақтану рационы, дене температурасының күрт түсуі, дәрілік препараттар, созылмалы және инфекциялық аурулар(кариес, іріңді ангина т.б.) 9.1.5.3 — бүйректің жұмысына әсер ететін факторларды сипаттау
Зәр шығару жүйесінің гигиенасы. Бүйрек және зәр шығару жүйесінің аурулары: пиелонефрит, цистит, бүйрекке тастың жиналуы. Себептері және алдын алу шаралары. 9.1.5.4 — бүйрек және зәр шығару жүйесі ауруларының алдын алу жолдарын түсіндіру
Құрлықта, шөлде, тұщы және тұзды суларда тіршілік ететін тірі ағзалардың зат алмасуының соңғы өнімдері. Құрамында азоты бар органикалық заттардың ыдырау өнімдері: аммиак, несепнәр, несеп қышқылы. 9.1.5.5 — әртүрлі ағзалардың мекен ету ортасы мен зат алмасудың соңғы өнімдері арасындағы байланысты орнату
Координация және реттелу

 

Нейрондардың түрлері мен қызметтері. Жүйке ұлпасының қызметі (глиальды жасушалар). Аксондардың миеленді және миеленсіз қабықтары. Синапстар және медиаторлар.

Модельдеу «Жүйке ұлпаларын зерттеу».

9.1.7.1 жүйке жасушасының құрылысы мен қызметі арасындағы өзара байланысты орнату

9.1.7.2 жүйке ұлпалары  мен оның  құрылымдық бөліктерінің қызметтерін талдау

Миеленді, миеленсіз аксондарда жүйке импульстарының туындауы және өткізілуі. Өткізу жылдамдығы. Мембраналық потенциал, тыныштық потенциалы және әрекет потенциалы.

Модельдеу «Жүйке импульстарының туындауы мен таралу жылдамдығын зерттеу».

9.1.7.3 жүйке импульсінің туындауы мен өтуін сипаттау
Тірі ағзалардағы электрлік үдерістер. Электрорецепторлар және электрлі мүшелер. 9.4.4.1 тірі ағзалардағы электрлік үдерістерді зерттеу
Тынысалу мен тыныс шығарудың реттелуі мысалында нейрогуморальдық реттелу механизмі. Жүйкелік және гуморальдық реттелуді салыстыру. Ағзаның күйзеліске бейімделуі. 9.1.7.4нейрогуморалды реттелудің механизмін түсіндіру
Нейрокомпьютерлік интерфейс. Компьютер мен ми арасындағы ақпарат алмасу жүйесі. 9.4.4.2 «компьютер-ми» интерфейс технологиясының ерекшеліктерін оқып білу
Гомеостазды тұрақты ұстаудың механизмдері. 9.1.7.5 ағзаның ішкі ортасының тұрақтылығын ұстаудағы гомеостазды сақтаудың механизмін түсіндіру
Өсімдіктердің өсуі мен дамуын реттеуші.

Зертханалық жұмыс «Ауксиннің  өсімдіктерге әсерін зерттеу».

9.1.7.6 өсімдіктердің өсуі мен дамуына әсер ететін заттардың әрекетін талдау
3-тоқсан
Қозғалыс Бұлшық еттің жұмысы.

Демонстрация « Негізгі бұлшық еттердің жұмысын өзіндік бақылау, иық белдеуінің қол қозғалысындағы рөлі.Бұлшықет қозғалысын реттеу»

Зертханалық жұмыс «Статикалық және динамикалық жұмыс кезіндегі бұлшық еттің қажуын зерттеу».

9.1.6.1 қол бұлшық еттерінің максималды жұмыс күшін және күшке төзімділігін зерттеу

9.1.6.2 бұлшық еттің жиырылу жиілігіне бұлшықет жұмысының тәуелділігін зерттеу

Молекулалық биология

 

ДНҚ молекулалық құрылысының принцптері:нуклеотидтердің комплементарлылығы. Модельдеу «ДНҚ молекуласын құру» 9.4.1.2 ДНҚ молекуласының қос шиыршықты  құрылымын сипаттау

9.4.1.3 ДНҚ-ны құрылымдық қағидалары негізінде үлгілеу

Жасушалық цикл

 

Интерфаза. Интерфаза кезеңдері: Gl, S және G2. 9.2.2.1- жасуша айналымының интерфаза кезіндегі жүретін үдерістерді түсіндіру
Митоз. Митоз фазалары. Зертханалық жұмыс «Пияз тамыр ұшындағы жасушалардан митозды зерттеу» 9.2.2.2 -митоздың кезеңдерін сипаттау
Митоз. Митоз фазалары. Мейоз бен митозды салыстыру.

Модельдеу «Митоз кезеңдерңн зерттеу».

9.2.2.3- мейоз кезеңдерін сипаттау;

9.2.2.4 митоз және мейоз үдерістерін салыстыру

Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары

 

Мендель ашқан белгілердің тұқымқуалаузаңдылықтары. Тұқымқуалаушылықты зерттеудің гибридологиялық әдісі. 9.2.4.1 — генетиканың дамуы мен қалыптасуындағы Мендель зерттеулерінің рөлін бағалау
Тұқымқуалаушылық заңдылықтарының цитологиялық негіздері. Гаметалар тазалығы және оның цитологиялық негіздемесі. Моногибридті және дигибридті будандастыру. Басымдылық заңы. Ажырау заңы. 9.2.4.2 -моногибридті будандастырудың цитологиялық негіздерін дәлелдеу және есептер шығару;

9.2.4.3 -дигибридті будандастырудың цитологиялық негіздерін дәлелдеу және есептер шығару

Аллельді гендердің әрекеттесуі: толықжәне толымсыз. Доминанттылық белгілердің пайда болуы. Талдаушы шағылыстыру ұғымы мен оның практикалық маңызы. 9.2.4.4 -толық және толымсыз доминаттылықты салыстыру;

9.2.4.5 -талдаушы будандастыру-дың маңыздылығын бағалау

Жыныс генетикасы. Жынысты анықтаудың генетикалық механизмі. Т Жыныспен тіркесіп тұқымқуалау. Гемофилия және дальтонизм. 9.2.4.6 -жынысты анықтау теориясын сипаттау;

9.2.4.7- жынысты анықтау кезінде хромосомалардың рөлін түсіндіретін сызба жасау

Адам қан топтарының тұқымқуалау заңдылықтары. Резус-фактор. 9.2.4.8 -адамның қан тобының тұқымқуалауын және қан топтарын анықтау механизмін түсіндіру
Адам генетикасы. Адамның тұқымқуалау белгілерін зерттеу әдістері. Адамның генетикалық ауруларының алдын алу.

Модельдеу «Адамның генеалогиялық шежіре ағашын құру».

9.2.4.9 -адам генетикасын зерттеудің негізгі әдістерін сипаттау;

9.2.4.10 -шежіре сызбасын құру

Өнімділікті арттыратын заманауи ауыл шаруашылық технологиялары.

Өнімділігі жоғары ауылшаруашылықты жүргізудің жаңа баламалы жолдары.

9.2.4.11 -мәдени өсімдіктердің өнімділігін арттыру үшін заманауи ауылшаруашылық технологияларды қолданылуын зерттеу
Микробиология және биотехнология Биотехнологиялық үдерістін жалпы сызбасы және  биотехнологияда алынатын өнімдері (медицинада, өнеркәсіпте және ауылшаруашылықта). Инсулин өндірісі. 9.4.3.1  инсулин өндіру мысалында биотехнологиялық үдерістің жалпы сызбасын сипаттау9.4.3.2 биотехнологияда өндірілетін өнімдерге мысал келтіру
4-тоқсан
Көбею

 

Адамның жыныс жүйесінің құрылымы мен қызметі. 9.2.1.1 -адамның жыныс жүйесінің құрылысын сипаттау
Зертханалық жұмыс «Аталық және аналық гаметалардың құрылысын зерттеу». 9.2.1.2 — аталық және аналық жыныс жасушаларының құрылысын зерттеу
Екінші реттік жыныстық белгілер. Ұлдар мен қыздардың жыныстық жетілуі. Биологиялық және әлеуметтік жетілу. 9.2.1.3 — жыныстық жетілу кезеңіндегі екінші реттік жыныстық белгілердің дамуын сипаттау
Менструалдық цикл:. Менструалдық циклындағы эстроген мен прогестерон гормондарының маңызы. 9.2.1.4 — менструалдық цикл мен экстроген және прогестеронның маңызын сипаттау
Контрацепция түрлері және олардың қолданылуы мен маңызы. 9.2.1.5 — контрацепцияның маңызы мен түрлерін түсіндіру
Жыныстық жолмен берілетін аурулар: ЖИТС, сифилис, гонорея, гепатит В,С . Алдын алу шаралары. 9.2.1.6 — жыныстық жолмен таралатын аурулардың салдары мен алдын алу шараларын түсіндіру
Өсу және даму Құрсақта даму. Ұрықтық дамудың алғашқы кезеңдері. Ұрықтың қалыптасуы мен дамуы. 9.2.3.1 ұрықтың дамуындағы плацентаның маңызын түсіндіру

9.2.3.2 эмбрион мен ұрықтың дамуын салыстыру

Шылым шегу, есірткі мен ішімдіктің адам ұрығының дамуына тигізетін әсері 9.2.3.3 адам ұрығының дамуына шылым шегу, алкоголь мен басқа есірткілер әсерінің салдарын түсіндіру
Эволюциялық даму Жердегі тіршіліктің пайда болуы кезеңдері. 9.2.5.7 Жердегі тіршіліктің дамуының негізгі кезеңдерін оқып білу
Эволюциялық ұғымдардың қалыптасуы және дамуы. Ч.Дарвиннің эволюциялық ілімінің негізгі қағидалары. Эволюцияның қазіргі заман  теориясының пайда болуы. 9.2.5.1 К. Линней мен Ж.Б. Ламарк еңбектерінің негізгі қағидаларын оқып зерттеу

9.2.5.2 Эволюция ілімінің қалыптасуындағы. Ч.Дарвин еңбектерінің  ролін түсіндіру

Эволюцияның қозғаушы күштері. Табиғи сұрыпталу нәтижесіндегі бейімделушілік. Эволюциялық үдерістегі өзгергіштіктің (мутациялық, комбинтивтік) рөлі. Табиғи сұрыпталу, оның түрлері (қозғаушы және тұрақтандырушы). Тіршілік үшін күрес (түрішілік, түраралық).

Модельдеу «Бейімделгіштікті табиғи сұрыпталу нәтижесі ретінде зерттеу (көбелек)».

9.2.5.3 -эволюцияның қозғаушы күштерін сипаттау;

9.2.5.4 -ағзалардың бейімделудегі табиғи сұрыпталудың рөлін сипаттау

«Түр» ұғымының анықтамасы. Түрдің құрылымы. Түр критерийлері. «Түр түзілу» ұғымы. Түр түзілудің  тәсілдері  мен механизмдері. 9.2.5.5 түрдің құрылымы мен критерийлерін сипаттау

9.2.5.6 түр түзілу үдерісін түсіндіру

 

 

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *